TÜİK verileri beyin göçünde zirveyi işaret etti

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan "Yükseköğretim Beyin Göçü İstatistikleri, 2025" verileri, ülkedeki nitelikli insan gücü hareketliliğinin son on yıldaki en yüksek seviyeye ulaştığını ortaya koydu. Yükseköğretim mezunları arasındaki beyin göçü oranı bir önceki yıla kıyasla artarak yüzde 2,2’ye yükseldi. Cinsiyet dağılımında erkeklerde yüzde 2,7, kadınlarda ise yüzde 1,8 olarak kaydedilen bu oran, veri setinin tutulmaya başlandığı 2015 yılından bu yana görülen en yüksek rakam olarak istatistiklere yansıdı. Coğrafi dağılımda İstanbul, yüzde 4’lük oranla beyin göçünün en yoğun olduğu il olurken, İzmir, Ankara, Eskişehir ve Yalova bu ili takip etti. Oranın en düşük kaldığı il yüzde 0,2 ile Siirt olurken, Hakkâri, Kilis, Van ve Bitlis diğer düşük oranlı kentler arasında yer aldı.

BirGün'de yayınlanan habere göre, uzmanlar göç kararlarının arkasında ekonomik ve yapısal faktörlerin yanı sıra liyakat eksikliği, siyasi belirsizlikler ve gelecek kaygısının yattığını belirtiyor. Galatasaray Üniversitesi öğretim görevlisi Doç. Dr. Hakan Yücel, göç eden kitlede nitelikli beyaz yakalıların ve lisanstan itibaren yurt dışına yönelen öğrencilerin ağırlık kazandığını ifade etti. Yücel, gençlerin bürokrasi, devlet kurumları ve akademi gibi alanlarda yükselme inancını yitirdiğini, potansiyellerine güvenen bireylerin kariyerlerini yurt dışında aradığını vurguladı. Yücel, "Nüfusun bir bölümünün göç etmesi tek başına bir sorun değil. Ama unutmamamız gereken bir durum var ki bunlar göç edebilen gençler. Yani kendi yaş grubunun en iyileri. Dolayısıyla bu toplumda vasatlığın yaygınlaşmasına neden oluyor. Mesela hekimleri düşünsek, kendilerine aynı zamanda masraf da yapılmış, tecrübe edinmiş kişiler. Yurt dışına gittiği zaman bu çok büyük bir kayıp oluyor. Yani aslında durum nüfusun %1, %2'sini kaybetmek değil. Dolayısıyla Türkiye'de kurumları ve kamu hizmetini zayıflatan bir şey, sağlıktan başlar eğitime kadar gider… Batı en iyilerini alıyor. 'Başarılı' kişiler aslında Türkiye'de kalsa çok fazla katma değer üretebilecek. Bir de göç etmek isteyen ama çeşitli nedenlerle göç edemeyenler var. Bunlar da mutsuz bir grubu oluşturuyor. Gençlerde mutsuzluk, gelecek kaygısı çok yaygın. Kendi ülkesinde yabancı gibi 'yaşayanlar' var. Bu da ülkenin geleceğine yapılan işlerin verimine yansıyor." dedi.

Yeditepe Üniversitesi Sosyoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Demet Lüküslü ise göçün sadece ekonomik veya politik nedenlerle sınırlı olmadığını, güvencesizlik gibi çok boyutlu faktörlerin etkili olduğunu dile getirdi. Lüküslü, göç edenlerin ülkeyle bağlarını tamamen koparmadığını ancak Türkiye’nin "cazibe merkezi" ve "umutların yeşerdiği bir yer" olma özelliğini yitirmesinin kritik bir sorun olduğunu şu sözlerle aktardı: "Ben yaptığım araştırmada beyin göçü kavramının tam da yaşananı anlatmadığını düşünüyorum. Göç etmeyi, başka bir ülkede hayat kuran kişiler tam olarak bu ülkeye dair her şeyi terk edip gitmiyorlar. Sevdiklerini, yaşadıkları kenti ve ülkeye dair hayallerini de alarak bir başka ülkeye taşıyorlar. Bağları da ilişkileri de devam ediyor. Üstelik bazı önemli örneklerde görüyoruz ki katkıları da devam ediyor. Burada bence önemli olan buranın bir cazibe merkezi olmayı, umutların yeşerdiği bir yer olma özelliğini kaybediyor olması" dedi.

Veriler, eğitim kurumlarına ve alanlara göre de farklılıklar gösteriyor. Vakıf üniversitesi mezunlarında beyin göçü oranı yüzde 4,4 iken, devlet üniversitesi mezunlarında bu oran yüzde 1,9 olarak gerçekleşti. Vakıf üniversitelerinde tam burslu eğitim alanlarda oran yüzde 8,6’ya kadar çıktı. Alan bazında incelendiğinde, en yüksek göç oranı yüzde 7 ile bilişim ve iletişim teknolojilerinde görüldü. Bu alanda erkeklerde oran yüzde 8,2, kadınlarda yüzde 5,1 oldu. Lisans programları arasında moleküler biyoloji ve genetik bölümü yüzde 13,1 ile en yüksek göç oranına sahip bölüm olarak öne çıktı. Destinasyon ülkeleri açısından bakıldığında, Almanya en çok tercih edilen ülke olurken, onu yüzde 16,9 ile Amerika Birleşik Devletleri, yüzde 10,5 ile Birleşik Krallık, yüzde 8,3 ile Hollanda ve yüzde 5,2 ile Kanada izledi. Almanya’ya göç edenler arasında bilgisayar mühendisliği mezunları, ABD’ye gidenler arasında elektrik-elektronik mühendisliği mezunları ve Kanada’ya yönelenler arasında işletme mezunları büyük paya sahip oldu.

TürkAta Haber Ajansı
Iğdır Şehir Gündemi