İtalya'da yapay zeka düzenlemesi işverenlere ağır ceza getiriyor

İtalya'da yapay zeka teknolojilerinin kullanımını yasal çerçeveye oturtan 179 sayılı kararname, 8 Ekim 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanmasının ardından 23 Ekim 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi. Söz konusu düzenleme, 23 Eylül 2025 tarihli ve 132 sayılı yasanın 24. maddesindeki yetki devrine dayanılarak hazırlandı. CISL sendikası, kararnamenin son halinde ilk taslağa kıyasla kendi taleplerinin bir bölümünün yer aldığını açıkladı.

Habersendika'da yayınlanan habere göre, kararnamede en dikkat çeken değişikliklerden biri yaptırımların ağırlaştırılması oldu. İlk taslakta yapay zeka sistemlerini profesyonel amaçlarla kullanan işverenler için üst sınır 1 milyon euro veya cironun %0,5'i olarak belirlenmişken, nihai metinde bu ceza tedarikçilerle eşitlenerek 15 milyon euroya veya bir önceki yıla ait küresel cironun %3'üne (hangisi yüksekse) yükseltildi. Küçük işletmeler için daha esnek hükümler korunurken, yüksek riskli yapay zeka sistemlerinin işçi seçimi ve yönetiminde kullanılması durumunda işçi temsilcilerine ve çalışanlara önceden bilgilendirme zorunluluğu getirildi. Bu yükümlülük, ilgili sistemler için 2 Aralık 2027'den itibaren uygulanmaya başlanacak.

Denetim mekanizması da genişletilerek AgID (Dijital İtalya Ajansı), ACN (Ulusal Siber Güvenlik Ajansı) ve finans sektörü otoritelerinin yanı sıra, kamu güvenliği amaçlı yüksek riskli sistemler için gizlilik otoritesi (Garante privacy) de pazar denetim otoritesi olarak görevlendirildi. ACN'nin kolluk kuvvetleriyle koordinasyon yetkisi, ilk taslakta sadece mali polisle sınırlıyken, yeni düzenlemeyle Polizia di Stato, Carabinieri ve mafia karşıtı istihbarat birimi DIA'yı da kapsayacak şekilde genişletildi.

CISL'in talebi üzerine, tamamen otomatikleştirilmiş karar yasağı işe alım ve işten çıkarma süreçlerinin yanına performans değerlendirmelerini de dahil edecek şekilde genişletildi. CV tarama amaçlı otomatik aday seçim sistemleri (ATS), adayları sonraki aşamalarda elese bile 'nihai karar' sayılmayarak yasak kapsamı dışında tutuldu. Ancak bu sistemler AB Yapay Zeka Yasası (AI Act) kapsamında yüksek riskli olarak değerlendirilmeye devam ediyor ve GDPR'nin 22. maddesi ile kararnamedeki ayrımcılık yasağı hükümlerine tabi olmaya devam ediyor. Bu istisna yalnızca işverenlerin kendi ATS sistemlerini kullanması halinde geçerli olup, kamu istihdam platformu SIISL üzerinden akredite kurumlar için daha sıkı kurallar uygulanacak.

Kararnamenin yeni 48. maddesiyle yetkili kurumların ve akredite kuruluşların mesleki yönlendirme, iş eşleştirme ve istihdama yerleştirme amacıyla yapay zeka kullanmasına izin verildi; ancak bu kullanım insan denetimi, şeffaflık ve hak güvencesi şartlarına bağlandı. Ayrıca, ilk taslakta bulunmayan yapay zeka-iş sağlığı ve güvenliği ilişkisi de düzenlendi. Çalışma Bakanlığı, bu alandaki önlemleri koordine etmekle görevlendirilirken, iş organizasyonunu ve üretim temposunu etkileyen yapay zeka sistemlerinin işyeri risk değerlendirmelerine dahil edilmesi zorunlu kılındı. İşverenler, yapay zeka kaynaklı riskler konusunda işçileri bilgilendirmek ve eğitmekle yükümlü tutuldu. Kararname, yapay zekanın iş kazalarını önlemede bir araç olarak kullanılmasını Ulusal İş Müfettişliği iş birliğiyle teşvik ediyor.

TürkAta Haber Ajansı
Iğdır Şehir Gündemi