Salah Birsel ve Okuru Göze Almak
Yazarın okur beklentilerine boyun eğmeden kendi yaratıcı doğasına sadık kalması gerektiği, Salah Birsel'in duruşu üzerinden ele alınıyor.
Kitap fuarlarının henüz İstanbul'un merkezinde, Tepebaşı'nda düzenlendiği eski dönemlere ait bir anı, yazarlık ve okur ilişkisi üzerine derin bir sorgulamayı tetikliyor. O kalabalık ve gürültülü ortamda, kendi iç dünyasına çekilmiş, sabırla ve sarsılmaz bir duruşla masasında bekleyen bir şair-yazar figürü, dönemin genel gürültüsünden sıyrılıyordu. Bu figürün kim olduğu ve neyi göze aldığı, günümüz yayıncılık dünyasındaki çelişkileri anlamak için kritik bir başlangıç noktası oluşturuyor.
Karar'da Omer Erdem'in makalesine göre, bu kişi Türk edebiyatının anıt yazarlarından Salah Birsel'den başkası değildi. Birsel, sadece Boğaziçi Şıngır Mıngır, Kahveler Kitabı ve Ay Beyoğlu Vah Beyoğlu gibi eserleriyle değil, tüm külliyatıyla dil ve zihin zevkinin temsilcisiydi. Ancak yazar, okuru yatırımcı gibi gören değil, tam tersine okuru göze alan bir tutum sergilediği için bugün sınırlı sayıda meraklının ilgisini çeken bir isim olarak kalıyor. Kitap yazmanın kolaylaştığı ancak yayıncılık maliyetlerinin arttığı ve okur alım gücünün düştüğü bu dönemde, yazarların etkisizleştiği ve okurun amorf bir yapıya büründüğü belirtiliyor.
Yazarın, okurun duygularının ve düşüncelerinin bir izdüşümünü sunmak yerine kendi yaratıcı doğasına sadık kalması gerektiği vurgulanıyor. Okur gözeterek yazılan her eserin, zamanla yaratıcılığın özgür doğasından sapacağı ifade ediliyor. Hakiki bir yazarın, okurun alkışını aramak yerine kendi acemiliğine ve amatörlüğüne dönerek, yazının içindeki gizli mucizeyi keşfetmeyi hedeflemesi gerektiği savunuluyor. Okur, genellikle kendi bildiklerini ve benzerlikleri ararken, yazarın sürprizlerine veya yeni sentaks denemelerine tahammül göstermeyebiliyor.
Benzerliklerin ve tekdüzenliğin hakim olduğu bir edebi ortamda, yazarın bir zevk ve şevk adamı olarak kitlelerin hazır iştahına yenik düşmemesi gerektiği belirtiliyor. Yazarın okuruna savaş ilan etmemesi ancak onu sonuna kadar yoldaş da saymaması gerektiği, zira 'benim okurlarım var' demenin yanıltıcı olduğu, esas olanın 'benim eserim var' diyebilmek olduğu dile getiriliyor. Okurun yaklaşımının oynak, eser doğasının ise değişmez olduğu hatırlatılıyor.
Sayısal verilerin ve ölçümlerin her şeyin belirleyicisi olduğu çağımızda, bir zevkin gerçekten ölçümlenip ölçümlenemeyeceği sorgulanıyor. Okurun maddi bir göstergeye indirgenmesinin yanılsamalar ve manipülasyonlar doğurabileceği, Salah Birsel gibi yazarların değerinin baskı sayıları veya bilinirlik metrikleriyle tartılamayacağı ifade ediliyor. Yazarın, okuru göze almanın gerektirdiği zorlu yalnızlık iklimine rağmen, yaratıcı özgürlüğünü korumasının mutlak bir gereklilik olduğu sonucuna varılıyor.
TürkAta Haber Ajansı
Iğdır Şehir Gündemi