Talebi'den İran ve Azerbaycan Değerlendirmesi

Gazeteci Reza Talebi, İran'da devam eden savaşın ekonomik ve toplumsal yansımalarını, bölgedeki güç dengelerini ve Azerbaycan'daki başörtüsü yasağını değerlendirdi. Talebi, İran'ın dış ticaretindeki tıkanıklık ve kaçak petrol sevkiyatındaki düşüşün ülke ekonomisini yıllarca geriye götürebilecek riskler barındırdığını belirtti. Ayrıca, Tahran'daki başörtüsü uygulamalarındaki gevşemenin halk baskısıyla ortaya çıkan taktiksel bir geri çekilme olduğu görüşünü dile getirdi.

Medyascope'de yayınlanan habere göre, Medyascope Yayın Yönetmeni Ruşen Çakır ile görüşen Talebi, İran'ın mevcut durumunu otobüs kaçırma metaforuyla özetledi. Talebi, "Aslında biz İran milleti otobüs kaçırmış bir milletin çocuğuyuz. Şimdi İran durağında bekleyen bizler maalesef hiç iyi şeyler beklemiyoruz" ifadesini kullandı. Ablukanın İran ekonomisini ciddi şekilde sarstığını ve dış ticareti neredeyse durma noktasına getirdiğini belirten Talebi, "Şu dönemde İran'ın ihraç ettiği ve ithal ettiği bütün limanlar kapalıdır" dedi.

ABD'nin İran'daki enflasyon verilerini abartılı bulduğunu ifade eden Talebi, "Amerikalılar bunu tabii ki biraz abartıyor. Yüzde 300 diyorlar ancak yüzde 80'e varan bir enflasyon vardır" açıklamasını yaptı. Başörtüsü konusundaki değişime değinen Talebi, 1 milyon 648 bin kilometrekarelik ve yaklaşık 90 milyon nüfuslu ülkede durumun bölgeden bölgeye farklılık gösterdiğini kaydetti. Halkın başlattığı isyanın etkisine dikkat çeken Talebi, "Bir kişi değil, iki kişi değil, milyonlarca insan başını açtı. Başı açık ve başı örtülü insanlar yan yana yaşadı ve bunu hükümete gösterdi. Hükümet geri çekilmeye mecbur oldu" şeklinde konuştu. Ancak bu durumun kalıcılığı konusunda temkinli olan Talebi, "Düşünce olarak bu mekanizmanın çekirdeği değişmedi" ifadesini kullandı. Rejimin içindeki ideolojik ve radikal kesimlerin bu durumu kabul etmediğini de sözlerine ekledi.

Petrol sektöründeki gelişmelere ilişkin Talebi, kaçak petrol sevkiyatının en iyimser hesapla 500 bin varilin altına düştüğünü aktardı. Bu durumun İran'ı petrol kuyularını kapatmaya zorlayabileceğini ve kuyuların yeniden canlandırılmasının beş ila 10 yıl sürebileceğini belirten Talebi, Pakistan ve Afganistan üzerinden yapılan kaçak sevkiyatın 150 bin varili aşamadığını kaydetti. Pakistan'ın sınırlarını kapatmasıyla İran'ın ne petrol satabildiğini ne de dışarıdan benzin alabildiğini vurgulayan Talebi, Rusya'dan ithal edilen benzinde de güçlükle karşılaşıldığını aktardı. Savaşın kaçınılmaz olduğu yönündeki değerlendirmesini paylaşan Talebi, "Düşünüyorum ki İranlılar savaşı kaçınılmaz olarak görüyor. Yani savaş olacak" dedi.

Azerbaycan'daki başörtüsü yasağı ve Türkiye ile yaşanan gerilime de değinen Talebi, iktidara yakın bazı isimlerin eleştirileri üzerine Bakü'nün tutuklama kararları ve giriş yasakları getirdiğini, ayrıca Türkiye'nin darbe planladığı iddiasında bulunduğunu hatırlattı. Talebi, "Bu mesele başörtüsünden daha geniş ve daha önemli bir mesele" diyerek, benzer uygulamanın 2010'larda da denendiğini ancak geri adım atıldığını belirtti. Bugün başörtülü kız çocuklarına izin verilmediğini ve Kürdehanı Cezaevi'nde tutuklu ailelerin bulunduğunu ifade eden Talebi, "Görünen budur ki bu olayda proje İran içindi" görüşünü savundu. İran'ın Azerbaycan'daki Şii toplum üzerindeki ideolojik nüfuzuna dikkat çeken Talebi, bireysel özgürlükleri desteklediğini belirterek, "Herkes özgürdür, nasıl giyinsin, nasıl okula gitsin" ifadesini kullandı.

TürkAta Haber Ajansı
Iğdır Şehir Gündemi